Nâzım’ın Bu Şiiri İlk Kez Türkçede

Sözcükler dergisi, Nâzım Hikmet’in 1951’de yazdığı ancak sonradan kaybolduğu için Türkçesi basılamayan ve kitaplarında yer almayan “Nâzım’ın Oğlu Memed’in Fransa’ya Mektubudur” adlı şiiri, Rusça ve Fransızcadan çevirerek yayımlandı.

Nâzım Hikmet’in ilk kez Türkçe basılan şiiri, şair Turgay Fişekçi’nin çıkardığı “Sözcükler” dergisinin ocak-şubat sayısında yayımlandı. Şiiri Fransızcadan Sinan Fişek, Rusçadan ise Melih Güneş dilimize kazandırdı. Melih Güneş’in Rusçadan çevirdiği halini paylaşıyoruz sizlerle.

NÂZIM’IN OĞLU MEMED’İN FRANSA’YA MEKTUBUDUR

İyi niyetli Fransızlar,

ben üç aylık bir bebeğim

mavi gözlü bir oğlan çocuğu,

henüz yürümeyi beceremiyorum

hatta emziğimi tutmayı bile,

ama öğrendim gülümsemesini

kuru kundağa, güneşli aydınlığa

ve anne sütünün kokusuna.

Yaşamayı seviyorum,

Hayatı sevmek uzun sürmüyor ve kolay

İyi niyetli Fransızlar,

şehirlerinizden uzakta doğdum

ama bana yakın

kahraman bilgelerin yattığı topraklarınız

bıçaklanan Marat

kurşuna dizilen Peri…

Onlar

ömürlerini verdi, ölüm yok olsun diye

Yaşamak önemli şey, gerekli şey yaşamak

Hayatı sevmek uzun sürmüyor ve kolay.

İyi niyetli Fransızlar,

henüz öğrenmedim ana dilimi,

lakin vakit geldiğinde öğreneceğim dilinizi de

sizi bana anlatabilsinler diye

Diderot, Balzac, Picasso, Eluard,

Barbusse, Zola, Daumier ve Aragon,

Flaubert, Joliot-Curie, Pasteur ve Renoir.

Onlar anlatacak bana şanlı zaferlerinizi,

şehirlerinizi, köylerinizi, sevdalarınızı,

nehirlerinizi, ağaçlarınızı sizin,

eserlerinizin mükemmelliğini,

düşüncenizin gücünü,

ve günlerinizi

geçmiş ve gelecek olan…

İyi niyetli Fransızlar,

ben üç aylık bir bebeğim

ve yalnız değilim size seslenen

benim gibiler dünyada çok, pek çok.

Biz savaş istemeyenleriz,

biz ölüm istemeyenleriz.

Hayatı sevmek öyle basit, öyle kolay ki.

İyi niyetli Fransızlar,

barıştan yana olanlarla birlikte olun

Fransa yaşasın diye,

biz yaşayalım diye.

Memed, Nâzım Hikmet’in oğlu.

Orijinali Fransızca

Sözcükler dergisine konuşan Melih Güneş, çevirdiği şiirle ilgili şu notu düşüyor: “Vera Tulyakova Hikmet’in özenle düzenleyip koruduğu dosyaların içinde, Nâzım Hikmet’in müsveddeleri arasında otobiyografik anlatım taşıyan bir yazı taslağı bulmuştum. Yazının bir yerinde şair şöyle diyordu: ‘951. Oğlum üç aylık. Fransa’da seçimler yapılıyor parlamentoya. Benim oğlanın ağzından bir mektup yolluyorum Fransızlara.’ Bu şiirle daha sonra ilkin Vera Tulyakova Hikmet’in kesip dosyaladığı gazete kupürleri arasında karşılaştım. Ogonyök dergisinin 1951 yılındaki 47. sayısının 16. sayfasında ‘Kerem Gibi’ ve “Sıradaki” şiirleriyle birlikte yayımlanmış. Kupürdeki notta şiirin Fransızca yazıldığı belirtilmiş. Böyle olunca şiirin Fransızcasının peşine düştüm ve haftalık Les Lettres Françaises gazetesinin 14 Haziran 1950 tarihli 367. sayısında, ilk sayfasında buldum. 1946-1954 yıllarında Fransa-Vietnam arasındaki Birinci Hindiçin Savaşı üzerine yazılmış olmalıdır. ‘Nâzım’ın Oğlu Memed’in Fransa’ya Mektubudur’, Nâzım Hikmet’in 1957 yılında SSCB’de iki cilt halinde yayımlanan kitabında da bulunmaktadır. Fransızca ve Rusça çevirileri karşılaştırıldığında, şiirin anlamını değiştirmeyen bazı farklar bulunmaktadır.”

İlginizi Çekebilir

süperbetin giriş