Alman Romantizmi: ’Genç Werther’in Acıları

129

Tuna Serttaş

Johann Wolfgang von Goethe’nin 1774 yılında yazdığı ‘’Genç Werther’in Acıları’’, yazarın Avrupa’da ün kazanmasına büyük çapta katkı sağlamıştır. Öyle ki; Coşku ve Fırtına döneminin öncüsü ve temsilcisi olma yolunda da emin adımlar atmasını sağlamıştır.. Bir saray nedimesi olan Charlotte’a duyduğu aşkın üzerindeki derin etkileri mektup halinde kaleme almıştır.

Öylesine umutsuz, öylesine dolu dolu bir aşk ki… Biraz yaşanmışlık, biraz kurgu niteliği taşır. Eser ilk mektup-roman türlerinden biridir. Henüz bir hukuk stajyeri olan Werther’in nişanlı olan Lotte’a duyduğu imkânsız aşkı, ustaca mektup satırlarına aktarır. Akıl almaz derecede acı bir intiharla son bulan gencecik bir hayat…

Okurken bazı cümlelerde geçen ‘’ah!’’ kelimesi ‘’beddua’’ anlamı taşımayıp, Werther’in içinin nasıl yandığının bir nevi dışa vurumudur. Öyle samimi bir dille yazılmış ki; kendinizi onun hayali mektup arkadaşı Wilhem olarak hissetmeniz aşikâr.

Aşk, iki zıt duyguyu bünyesinde barındıran çok özel bir duygudur. İnsan vücudunun kimyasını değiştiren böylesi bir duygu daha yoktur. Karşılıklı yaşanan aşkın verdiği o derin haz ve mutluluk, platonik aşkın verdiği aşırı mutsuzluk hali ve depresyon bu duygunun ne kadar uçlarda yaşandığını gösterir. Karşılık bulsun bulmasın aşk için atan her kalp özeldir.

Werther’in yaşadığı aşk acısının dayanamayacak derecede artması onu intihara sürükler. Saat gece 12’yi vurduğunda Werther, Lotte’nin eşi Albert’ten ödünç aldığı-ama asla geri veremeyeceği- tabancayla kendini öldürerek yaşamına son verir. Tam o sırada Lotte’un düşüp bayılması insanın kanını donduracak derecede etki yaratır. Ama Werther mutludur, çünkü önceki gün Lotte’yi öpmüştür. Bu ona sonsuz mutluluğun kapısını açmıştır. Lotte, Werther’e karşı boş değildir, fakat ahlaki değerler ağır basmaktadır.

18. Yüzyıl Alman Romantizmi’nin en büyük aşk romanlarından biridir ‘’Genç Werther’in Acıları’’. Werther Salgını’na yakalanan mavi ceketli, sarı pantolonlu duygusal-romantik gençlerin kol gezdiği ve romanı okuyan çoğu gencin intihar etmesi dünya çapında sansasyonel etki yaratmıştır. Werther, Lotte ile ilk kez dans ettiğinde üzerinde mavi frank- sarı pantolon olması kendinden sonra temsili Werther’ler oluşmasına neden olmuştur.

‘’Senin için ölmek mutluluğuna ermiş olmam! Lotte; senin için can vermek!‘’. Bu giysiler içinde, Lotte, gömülmek istiyorum, onlara senin elin değdi.’’

Alman yazar Goethe gerçek hayatta yaşadığı imkânsız aşkı kaleme almıştır. Fakat romandaki intihar kısmı arkadaşının hayatından bir kesittir. Cümlelerindeki samimiyet, doğayı muhteşem bir şekilde betimlemesi, dil ve anlatım açısından eserin kalitesini artırır. Werther doğa aşığı bir ressamdır aynı zamanda. Doğasal betimlemeleri ustalıkla yapması; Goethe’nin doğa filozofu olmasıyla yakından ilişkilidir.

Dünya üzerinde insanı bu denli etkileyecek nadir kitaplardan biridir Genç Werther’in Acıları. ‘’Para, para, para’’ diyen Napolyon’un bu kitabı elinden düşürmediği rivayet edilir. 2011 yılında beyaz perdede gösterime giren ‘’Goethe’nin İlk Aşkı ‘’ adlı film bu eserin görsel bir hal almasına neden olarak, izleyiciler tarafından da büyük ilgi görmüştür.

Genç Werther’in Acıları, Johann Wolfgang Von Goethe, Can Yayınları, İstanbul 2016, 164 s.